خبرنگارکیست؟

خبرنگار، گردآورنده، تجزیه و تحلیل گر و ارائه کننده اخبار است.

خبرنگار نخستین پیش نویس تاریخ را فراهم می آورد. او در زمانی اندک به تازه ترین اخبار می پردازد و آن را به سبک و شیوه خود به مخاطبان ارائه می دهد.

خبرنگار، مقامات و مسوولان دولتی را به پاسخگویی فرا می خواند. البته این بدان معنا نیست که خبرنگار خود مسوولیتی ندارد.

خبرنگار ابتدا به شش پرسش خواننده پاسخ می دهد:

چه کسی، چه چیزی، چه هنگامی، کجا، چرا و چگونه؟

خبرنگاران در رسانه ها سرگرم کار هستند. روزنامه، تلویزیون، رادیو، مجله، خبرگزاری و اینترنت جایگاه خبرنگاران است.

شغل خبرنگار چنین اقتضا می کند که درباره بیشتر مسائل، اطلاعات کافی داشته باشد. یک فرد عادی در جامعه، کلاه خود را می چسبد ولی خبرنگار افزون بر خود به دیگران نیز می اندیشد، او باید آن قدر آگاه باشد که نتوان وی را به گمراهی افکند.

او باید سیاست در سطح ملی و بین المللی، اقتصاد و تجارت، بهداشت و پزشکی، آموزش، ورزش، تفریح و سرگرمی، شیوه زندگی، خوراک، پوشاک، تفریح، صنعت، ورزش، کشاورزی و مسائل جنسی را بشناسد.

البته با تخصصی شدن رسانه ها خبرنگاران می توانند در زمینه ای تخصصی نیز فعالیت کنند. در بعضی از کشورها با تهدیدهایی که در حوزه سیاست وجود دارد، خبرنگار کتاب، خبرنگار ورزشی یا خبرنگار صنعتی ازجمله رشته های تخصصی است که پیروان بیشتری می یابد.

خبرنگار برای گردآوری اطلاعات و در واقع مصالح لازم کار خود باید در صحنه وقوع ماجرا حضور داشته باشد و این دو مساله را پیش روی می آورد.

نخست این که وقت خبرنگار بسیار محدود می شود از این جلسه به آن جلسه رفتن و از این سوی شهر به آن سو رفتن وقت زیادی را می گیرد و در کشورهایی که پول زیادی به کار خبر اختصاص نمی دهند، خبرنگار از پس هزینه های حمل و نقل بر نمی آید.

مساله دوم خطرآفرین بودن حضور در محل واقعه است. حضور در کنار خط تولید کارخانه یا همپای سربازان در جنگ بودن خطر بسیار دارد.

کاوه گلستان عکاس خبرنگار از نمونه خبرنگاران ایرانی است که با حضور در صحنه جنگ آمریکا و عراق به شهادت رسید.

شهید صارمی نیز ازجمله خبرنگاران ایرانی است که هفدهم امرداد به شهادت رسید و به افتخار او این روز را روز خبرنگار نام نهادند.

خبرنگار باید روابط گسترده ای با افراد فعال در زمینه مورد نظر داشته باشد، تا سرنخ ها را به دست آورد. آن گاه از میان آن ها مواردی را برگزیند و سپس به شرح یکی از آن ها بپردازد.

خبرنگار در ادامه دادن یک سرنخ ممکن است با شکست رو به رو شود. مهم ترین شکست، گذشتن زمان و سوختن خبر است.

اما در کشور ما یک خبرنگار خوب همواره با تنگناهای بسیار رو به رو بوده است. پیش تر نبود دوره های تخصصی و آموزش خبرنگاری مهم ترین مساله بود ولی امروزه چند نهاد همچون باشگاه خبرنگاران جوان، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، خبرگزاری فارس و مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه ها کلاس هایی را برای آموزش خبرنگاران برگزار می کنند.

حال مشکلی که خبرنگاران ایرانی دست به گریبان آن هستند این است که به طور کلی به رسانه ها به عنوان رکن چهارم دموکراسی نگریسته نمی شود.

البته با نگاهی به رسانه های کاغذی و الکترونیکی در می یابیم که خود رسانه ها نیز به عنوان رکن چهارم دموکراسی به روزنامه نگاری نگاه نمی کنند.

انگار خبرنگار تنها نقش یک واسطه را بازی می کند که اخباری را از دهان مدیران بشنود و به گوش مردمان برساند.

این را یک ضبط صوت نیز می تواند انجام دهد.

با سایه سنگین ممیزی، رسانه ها از تعطیلی در هراس هستند. در کار رسانه ها بیمه ای نیز در کار نیست. با تعطیلی یک رسانه انبوهی بی کار می شوند و این خبرنگاران را به موجوداتی همانند ربات تبدیل می کند.

البته باز همین ضبط صوت ها در راه یافتن به جلسات با اشکال رو به رو هستند. مسوولان از خبرنگاران دل خوشی ندارند و آن ها را به جلسات مهم راه نمی دهند. البته خبرنگار هیچ گاه پشت در نمی ماند!